what this world needs.....

op zoek naar een goed geluid.........

luisteren

luidsprekers/versterkers

akoestiek

draad en kabel

platenspelers

toonarm en element

phonotrapjes

digitaal

upgraden ?

componenten

projectjes

te koop

 links

rommeldoos

Automobiel

Op zoek naar goed geluid.................

Dit verhaal is gestart als een zoektocht naar een goede geluidsweergave, een poging om zicht te krijgen op mogelijkheden en beperkingen, denk zelf dat dit aardig is geslaagd.
Ik beschouw mezelf als muziekliefhebber, muziek en de weergave daarvan is voor mij verschrikkelijk belangrijk, de kwaliteit van de weergave bepaalt voor een belangrijk deel de ervaring, de overdracht van emotie, te denken valt hierbij aan gevoelens van betrokkenheid, aanwezigheid bij het gebeuren, geraakt worden door de muziek, je hieraan niet kunnen onttrekken.
Niet onbelangrijk is de invloed van de gemoedstoestand op het moment van luisteren, immers voor een belangrijk deel wordt de beleving gestuurd door de psychische gesteldheid van de luisteraar, dit is niet altijd een verschijnsel waarvan men zich bewust is, zo kunnen stemmingen ook worden opgeroepen of versterkt door een bepaald stuk muziek.
Ook al denken we dus te luisteren met onze oren, waarvan we een aantal fysieke gegevens kennen, in feite luisteren we met ons brein, althans ons brein verwerkt de gegevens die het oor en andere receptoren, ogen, huid en organen aanleveren, corrigeert ook zo nodig, waardoor we bijvoorbeeld ook in staat zijn te genieten van een matige reproductie, en daarboven wordt de ervaring gekleurd door de emoties van het moment.

Waarom maak ik me dan zo druk om een betere reproductie te bewerkstelligen ?

Heel simpel eigenlijk, hoe minder het brein te corrigeren heeft, hoe meer ruimte er ontstaat voor de beleving, hoe gemakkelijker wordt doorgedrongen tot de essentie van de muziek, met als gevolg een meer ontspannen luisterervaring.
Omgekeerd blijkt ook de geluidskwaliteit van invloed op de psychische gesteldheid van de mens, zaken als vervorming resulterend in scherpte of compressie hebben een negatieve invloed op het welbevinden en resulteren in een verschijnsel dat je kunt omschrijven als luistermoeheid.
Ook kan irritatie onstaan als instrumenten of stemmen niet erg natuurlijk klinken, niet erg bevorderlijk voor een plezante luister ervaring.

Opvallend is dat zoveel apparatuur - ook High-End - niet veel verder komt dan een vrij vlakke weergave van muziek, een luxe soort muzak, achtergrondmuziek die geen aandacht vraagt, maar ook geen enkele indruk achterlaat.

De vraag die zich dan opdringt is : waarom blijven zovelen dit soort apparatuur aanschaffen ?

Zeker als je hierbij de niet aflatende zoektocht van velen naar verbetering door tweaks en modificaties in ogenschouw neemt, is dit een bijzonder fenomeen.
Kabels, voetjes, dempers, meubels worden gebruikt om tot " verbetering " van de geluidskwaliteit te komen, vaak echter worden op deze wijze fouten met andere - tegengestelde - fouten gecorrigeerd, hetwelk de weergave zeker niet ten goede komt.
Verbijsterend mag het genoemd worden dat bijvoorbeeld veel cd spelers - ook bijzonder kostbare exemplaren - zijn uitgerust met componenten die beslist afbreuk doen aan de weergave kwaliteit, hierbij denk ik met name aan de klok, het kristal, dat zowel uitlezing als omzetting van digitaal naar analoog in het tijddomein reguleert.
In muziek is tijd een bepalende factor, denk maar eens aan de effecten van snelheidsfluctuaties bij platenspelers en bandrecorders.
De vervanging van de klok in een cd speler resulteert in een toename van hoorbare detaillering, dynamiek en geeft meer rust, een dieper "zwart" in de achtergrond waardoor de weergave meer voor zichzelf spreekt.
De kwaliteit van condensatoren en opamps is eveneens vaak bedroevend slecht, een opamp in een cd speler van rond de € 3.000,00 met een - consumenten - kostprijs van € 0,80, is gezien het belang hiervan voor de weergavekwaliteit - eindversterking van het analoge signaal - eigenlijk een gotspe.
Ook de bipolaire elco's hierachter - in het signaal - zijn meestal van een matige kwaliteit, om over de componenten in de voeding maar te zwijgen.
Dit alles tesamen resulteert in een bijzonder soort reproductie, veel minder muziek dan je gezien het kostenplaatje zou verwachten.
Commercieel gezien is dit wel te verklaren, aan een duurder model hoeft dan niet zo heel erg veel te worden veranderd om een duidelijke verbetering van de weergavekwaliteit te bewerkstelligen.

Goed, op zoek naar een beter geluid...........................

Geen gemakkelijke opgave, het lezen van recensies, testen en brochures, het luisteren naar verkopers, audiofielen en muziekliefhebbers, levert bepaald geen eensluidend verhaal op.

Om zaken een beetje helder te houden is het goed om de diverse bronnen eens naast elkander te leggen.

Fabrikanten, importeurs en detailhandelaren hebben een duidelijk belang.

Tijdschriften en hun medewerkers zijn afhankelijk van medewerking en advertentie inkomsten van fabrikanten, importeurs en detailhandel.

De audiofielen vormen een groep die zich voornamelijk richt op de apparatuur, het middel dus, zaken als het imago van een merk kunnen vaak hun oordeel beïnvloeden.

Muziekliefhebbers vind je niet zo heel erg vaak bezig met het middel, de apparatuur, dit is eigenlijk wel heel erg jammer, hun ervaringen worden node gemist.

Zoals eerder aangegeven denk ik tot de laatste categorie te behoren, echter ook binnen deze groep is geen overeenstemming te vinden over hoe muziek gereproduceerd dient te worden.
Voor een deel is dit te verklaren vanuit niet alleen het gekozen muziekgenre, maar ook waar en op welke wijze deze muziek beluisterd wordt.
Luisteren naar akoestische muziek levert een totaal ander soort refentie op dan het luisteren naar versterkte en/of electronische muziek, dit laatste is overigens ook nog eens afhankelijk van degeen die de schuiven bedient.
Om maar eens een voorbeeld te noemen, het beleven van een optreden in het BIMhuis in Amsterdam is een totaal andere ervaring dan hetzelfde optreden in de Melkweg.
In het laatste geval valt de voorkeur voor een dreunend, vrijwel alles overstemmend laag op, terwijl in een andere zaal ook de andere muzikanten en vocalisten zonder moeite zijn waar te nemen.

Ook zijn er veel muziekliefhebbers zonder ervaring met live muziek, de referentie is dan al een reproduktie.

Vaak krijg je ook te horen dat de soort muziek die je beluistert bepalend is voor de soort apparatuur die je zou moeten aanschaffen.

Blijft dus de vraag hoe we te werk zouden moeten gaan........................

Kronos Quartet

Wat voor mij heeft gewerkt is de voortdurende terugkoppeling naar de beleving van muziek en dus verschillende instrumenten tijdens live optredens.
Ook de menselijke stem is een goed referentiepunt, ondanks alle verschillen hierin, zijn we zeer goed in staat te beoordelen of een stem realistisch wordt weergegeven.

Cechomor

Om zicht te krijgen op allerlei factoren die van invloed zijn op de kwaliteit van een weergave kan ik een CD, uitgebracht door Chesky Records van harte aanbevelen.
Op deze CD met als titel " De Ultieme Demonstratie Disc " - Chesky Records UD95D - worden aan aantal fenomenen welke van invloed zijn op de kwaliteit van de weergave toegelicht - in het Nederlands - en ten gehore gebracht.

Ook al heb je niets met de soort muziek die hiervoor wordt gebruikt, dezelfde verschijnselen treden ook op in anderssoortige muziekstijlen.

Uitgangspunt is het begrip " High Resolution " weergave, hiermee wordt het belang van het weergeven van detaillering aangegeven, hoe meer detail, hoe fijner de dynamische verschillen, hoe hoger de resolutie, hoe natuurgetrouwer de weergave zal zijn.

Een opname die ik eigenlijk heel erg mooi vind is Jazz at the Pawnshop door het Zweedse Proprius op zowel LP, CD als SACD uitgebracht.
Zowel het geluid, de klank van de diverse instrumenten als de geluiden, publiek en reflecties, uit de zaal zijn hierop tot een bijzonder evenwichtig geheel samengesmeed, met een redelijk simpel arsenaal aan opnameapparatuur.
Veel " moderne " audiofiele opnamen geven een nogal gekunsteld beeld, met een enorme hoeveelheid microfoons wordt elk instrument op een apart spoor opgenomen, bij het uiteindelijke mixen ontstaat dan de het beeld dat elk instrument voor zichzelf spreekt, zonder een band te leggen met de anderen en de ruimte waarin gespeeld wordt.
Aan dit geheel wordt dan een kunstmatige galm toegevoegd om toch een ruimtelijke illusie te wekken.
Geweldig voor die audiofielen die naar muziek als een samenstelling van allerlei losse geluidjes en effecten wensen te luisteren, echter zou je gegrepen willen worden door de muziek, emotioneel betrokken willen worden, zal dat zeker niet lukken, afstandelijk en artificieel als dit soort opnamen zich manifesteren.

Overigens is het gebruikmaken van allerlei moderne technieken en inzichten, niet iets dat ik afwijs, opnamen als bijvoorbeeld de LP/CD Amused to Death van Roger Waters, zijn een voorbeeld van hoe middels de toepassing van techniek een bijzonder aangrijpend effect kan worden bereikt.

Een weergave installatie gaan kopen begint bij het luisteren naar muziek en stemmen, bijvoorkeur tijdens live - akoestische - optredens, elke andere vorm zal, door de gebruikte electronica en de wijze waarop dit wordt ingezet, een zekere mate van verkleuring vertonen waardoor vergelijken en beoordelen niet meer mogelijk is.

Muziek is meer dan een samenstelling van allerlei geluidjes en effecten, muziek is een communicatie middel, dat zonder woorden, zonder enige rationele snaar in trilling te brengen, toch een boodschap overbrengt.
Muziek spreekt je emotioneel aan, dit kan dus ook betekenen dat het ergernis opwekt, laten we het positief benaderen, muziek brengt dus plezier en ontspanning.
Ik denk dat een weergave installatie dan pas goed is, als dit soort effecten ook worden opgeroepen, zolang je analytisch blijft luisteren, of het als achtergrondruis waarneemt - muzak -, moet je constateren dat de weergave tekort schiet, niet in staat is je in vervoering te brengen en dus gewoon niet deugt.
Wat hierin nu heel erg vervelend is, je hebt er niet zo heel erg veel invloed op en ook het bewustzijn laat ons hier in de steek, zodat het vrijwel onmogelijk is heldere criteria aan te geven.
Vergelijkend, analytisch dus, luisteren geeft je enige houvast, je hebt een referentie...........
Toch is dit fenomeen het meest belangrijk, overigens ook het meest onderschat, of gewoon over het hoofd gezien, hiermee staat of valt onze tevredenheid met de weergave van onze muziek.

Dus niet alleen moet een component in staat zijn tot een accurate reproductie van klank en dynamiek, ook moet het in staat zijn emotie op te roepen, je het gevoel te geven betrokken te zijn bij het muzikale gebeuren.
Het samenstellen van een installatie vereist dan ook enorm veel geduld en tijd, is een ontdekkingsreis die begint met het loslaten van al die cijfertjes en nutteloze weetjes die handel en industrie over ons uitstorten.

In het algemeen durf ik te stellen dat het absoluut onmogelijk is een systeem te kiezen op basis van - relatief - korte vergelijkingen van verschillende apparaten, een langere periode van luisteren in een ontspannen sfeer zal veel meer aan het licht brengen, zo kunnen bijvoorbeeld de verschijnselen die bij vergelijking het aparaat eruit deden springen op de lange termijn tot luistermoeheid leiden.
Dit laatste is een verschijnsel dat jammer genoeg wel erg vaak voorkomt en volledig te wijten is aan de - slechte - kwaliteit van de weergave apparatuur, of liever aan het bezuinigen op componenten, het is namelijk niet mogelijk een fantastisch klinkend apparaat te bouwen als componenten, weerstanden, condensatoren, etc. niet van een onberispelijke kwaliteit zijn, hetwelk ook weer niet betekent dat ze allemaal vreselijk duur zouden moeten zijn.
Kijk hiervoor eens op de sites van Machmat en Triple M audioshop.

Ook apparaten welke onder de noemer " High End " worden aangeboden lijden hieraan, een duurder apparaat kopen lost de problemen dus - meestal - niet op, mogelijk zal het een en ander verbeteren, na verloop van tijd zullen er toch weer nieuwe onaangenaamheden aan het licht treden.

De afgelopen maanden ben ik met een vriend een aantal weken in Frankrijk geweest, op zoek naar een huis, in de periode van onderhandelen leverde dit een aantal dagen gedwongen wachten op.
Deze dagen hebben we doorgebracht met een aantal culturele uitstapjes en een reisje naar Chateauneuf du Pape en omgeving waar we diverse wijndomeinen en wijnhandelaren hebben bezocht.
Hierbij is me weer eens opgevallen dat het leren onderscheiden van de nuanceringen in de smaak van wijnen veel overeenkomst vertoont met het ontwikkelen van luistervaardigheid naar muziek.
Het kost veel oefening en tijd om de subtiele verschillen te leren ontdekken, de rijkdom van smaak of geluid waar te nemen.
Waarlijk een gelukzaligheid oproepende zoektocht...

"I have a theory about beer: Consumption of it leads to pseudo-military behavior. Think about it-winos don't march." Frank Zappa

Wel een zoektocht over een weg vol valkuilen, en onderweg ontmoetingen met allerlei lieden die ook op weg zijn of je hierbij willen helpen.
Vaak goed bedoeld, soms ook vanuit hun positie als belanghebbende, verkoper of anderszins, blijf bij het nemen van beslissingen absoluut trouw aan jezelf, laat je niet verleiden door opvattingen en meningen van derden.
Vaak zal men je over twijfel proberen heen te helpen met verhalen hoe een apparaat moet worden ingespeeld om die door jou opgemerkte onaangenaamheden te verliezen.
Mijn opvatting hierover is dat dit een aardige verkooptruc is, natuurlijk zou je kunnen bedenken dat een luidspreker nieuw uit de doos mechanisch gezien een beetje soepeler moet worden in het gebruik, echter als hij nieuw uit de doos niet klinkt zoals je het graag zou horen, zal hij dat ook na verloop van tijd niet gaan doen.
Bij electronische apparatuur, versterkers, cd spelers en kabels zie ik geen zaken die uren, dagen of zelfs maanden tijd nodig zouden hebben om tot optimale prestaties te geraken. Natuurlijk is het mogelijk dat een nieuw apparaat na enige tijd wat beter lijkt te gaan klinken, je leert het beter kennen en ontdekt meer en meer van hetgeen ten gehore wordt gebracht.
Inspelen wordt gebruikt om je te laten wennen aan het geluid, na verloop van een paar weken en zeker na enkele maanden ben je zelf "ingespeeld" oftewel heeft de gewenning toegeslagen en vallen de eerder opgemerkte onaangenaamheden minder op.
Met enige regelmaat zie je relatief nieuwe apparaten op de tweedehandsmarkt verschijnen, deels omdat er ondoordacht is aangeschaft, vaak ook omdat het inspelen toch niet de verwachtte verbeteringen heeft gebracht.
Klinkt het uit de doos niet zijn er duidelijke tekortkomingen in de weergave aan te wijzen, zoek een ander apparaat, het gaat niet zomaar vanzelf weg na verloop van tijd.

Vandaag 28 mei 2006 bracht vrije geluiden van de VPRO een bijzondere documantaire over Evelyn Glennie een dove percussionist welke op een heel bijzondere wijze ons deelgenoot van haar muziekbeleving maakte.

16 februari 2010

Vragen/opmerkingen ? stuur een mailtje naar : elpee-at-xs4all.nl