op zoek naar een goed geluid.........
Phonotrapjes
Phonotrapjes zijn de meest lastige versterkers die je kunt bedenken,
dezen moeten een bijzonder klein en storingsgevoelig signaal - tussen de 0,25
en 3 milliVolt - oppeppen tot een lijnniveau rond de 500 mV.
Deze enorme versterking betekent dat ook allerlei ongewenste zaken hoorbaar
gemaakt kunnen worden, denk hierbij aan ruis van gebruikte componenten en brom
en ruis die wordt opgepikt vanuit andere apparaten en allerlei signaalvoerende
kabels.
Het eerste probleem is veel groter dan men ons wil doen geloven, veel phonotapjes
worden gebouwd met relatief goedkope componenten zoals opamps, de meesten hiervan
zijn echter absoluut ongeschikt om gebruikt te worden in welke versterker dan
ook.
Een nadeel van deze goedkope versterkertjes is namelijk dat ze, ondanks de schitterende
vervormingscijfers in de specificaties en de juichende recensies een verwoestende
invloed uitoefenen op een audiosignaal.
The naked truth about Opamp
There is a common misconception among audiophiles: That is an Integrated Operational
Amplifier (IC Opamp) is equivalent or even superior to a discrete design.
Nothing can be further from the truth!
Restricted by the fabrication process and technological limitation an IC Opamp
is an inferior substitute for a proper discrete design.
An IC Opamp is entirely constructed on a single dice of silicon waver, which
is smaller than a grain of rice.
Limited by its size and heat dispersion, it is impossible to incorporate a top
quality audio transistor like the A970, or K170 which feature in the Burson
Audio discrete design.
All components on the silicone dice are formed by droplet of chemical.
This fabrication process can not create quality parts like the 1% tolerant metal
film resistor, or the super stable silver mica capacitor.
Since they are all connected (hence integrated) they can not be individually
tested and matched
In an IC opamp the conductor layer that connects all the parts is formed by
a layer of aluminum vapor that is thinner than the water vapor left on foggy
windscreen. .
This poor conductor is the silent killer to musical texture.
The close proximity of components also poses a problem for audio signals, where
that delicate signal that music lovers pursue, will be masked by EMI noise.
In the end, the consumer is getting an opamp that is built with a bunch of second
grade parts that is unable to yield the best results, connected via a thin layer
of aluminum foil.
An IC opamp is nothing more than a cost cutting substitute which we
hate with a passion!
Dit stukje tekst is te vinden op de site van Burson Audio een fabrikant die zich onder meer toelegt op de productie van vervangers voor deze componenten in de vorm van diskreet opgebouwde versterkers.
Het is te betreuren dat er inmiddels nauwelijks meer apparaten
op de markt zijn waarin men geen opamps toepast, versterkers, cd spelers en
inderdaad phonotrapjes.
Hopelijk heeft dit initiatief van deze fabrikant positieve gevolgen en worden
dit soort goedkope oplossingen niet ingezet op plaatsen waar het echt niet kan.
In elk geval haat ik phonotrapjes waarin de actieve componenten bestaan uit opamps, natuurlijk zijn er beslist verschillen tussen opamps, er zijn slechte en minder slechte, er bestaan geen goede opamps...........
Dit maakt het zoeken naar een goede phonotrap al wat gemakkelijker,
de meesten vallen domweg af, probleem is echter dat er nog maar weinig overblijven,
zeker als je niet beschikt over zeer ruime financiële middelen.
Vreselijk jammer is het dat Holfi de Ellipse uit productie heeft genomen, was
voor € 500 mijn favoriet, met de aantekening dat je er wel een passend
element bij moet hebben.
Phonotapjes kiezen is een lastig karwei, niet alleen moet het goed klinken en
voldoende versterken, ook moet het qua ingangsimpedantie en capaciteit passen
bij het element dat je gebruikt, een slechte aanpassing kan resulteren in onevenwichtigheid
in de tonale balans, onvoldoende gain levert tonaal dan misschien wel kwaliteit,
maar laat het op het vlak van dynamiek duidelijk liggen en resulteert in een
vlakke weergave.
Een phonotrap die heel erg veel aan kan is de Array Obsydian PH-2 welke momenteel een prijskaartje draagt van € 2075 hiervoor krijg je een phonotrap die versterkt tot 77 dB en eindeloos instelbaar is.
Een van de goedkoopste diskrete phonotrappen is de Cambridge Audio
640P welke echter voor MC niet zo heel erg veel gain heeft, nu hoeft dat op
zich ook geen onoverkomelijk probleem te zijn, een goede MC phonotrap is ook
samen te stellen uit de combinatie van een MM trapje in combinatie met een step-up
transformator.
Deze oplossing is redelijk voordelig en heeft als groot voordeel dat je ook
geen zorgen hoeft te maken over het kostbare element, dit is middels de transformator
geheel gescheiden van de versterker, wat er ook misgaat er kan nooit een gelijkspanning
op komen te staan.
Ook de simply phono van Unison is - eventueel in combinatie met een step-up trafo - niet echt verkeerd te noemen, echter ook weer een stevige prijs, € 1400 dient hiervoor te worden neergeteld.
Het zelfbouwen van een phonotrapje wordt hierdoor wel heel erg aantrekkelijk, binnenkort hierover meer op mijn projectjes pagina.
Is het al moeilijk door de fabels rondom de aanschaf van voor
- en eindversterkers te prikken, in het geval van phonotrapjes zijn dezen nog
veel hardnekkiger, er zijn zo vreselijk veel verschillende elementen op de markt,
elk met een eigen uitgangsspanning waardoor het kiezen van een passende versterker
vreselijk lastig blijkt.
Omdat eenzelfde verscheidenheid aan gain - versterkingsfactor - is waar te nemen
bij de beschikbare phonotrapjes lijkt het aantal problemen haast eindeloos.
Om hieraan te ontkomen, of om in elk geval de meeste van dit soort problemen
onschadelijk te maken, lijkt het mij bijzonder zinvol om als een phonotrap tonaal
goed presteert, maar gain te weinig heeft hier een passende step-up trafo te
vinden en deze in te bouwen.
Trafo's met zeer uiteenlopende versterkingfactoren zijn te vinden in de range
van Lundahl, Sowter en Menno van der Veen, voor bedragen zo tussen de €
160 en € 200 per setje.
16 februari 2010
Vragen/opmerkingen ? stuur een mailtje naar : elpee-at-xs4all.nl