what this world needs.....

op zoek naar een goed geluid.........

luisteren

luidsprekers/versterkers

akoestiek

draad en kabel

platenspelers

toonarm en element

phonotrapjes

digitaal

upgraden ?

componenten

projectjes

te koop

 links

rommeldoos

Automobiel

 

Platenspelers

 

Ariston RD 40

 

Gezien het grootste deel van mijn muziekverzameling bestaat uit langspeelplaten, is dit voor mij de meest belangrijke bron.

Ondanks alle tekortkomingen van dit medium, blijf ik de weergave vanaf vinyl beduidend plezieriger klinken dan die middels CD of zelfs SACD, terwijl de langspeelplaat het zwakste medium is.
Lang heb ik dit verschil geweten aan de gebruikte apparatuur, zowel bij opname en verwerking, als bij de weergave.
Echter gezien de enorme spreiding in kwaliteit van opnamen op CD ben ik hierover eens wat informatie aan het zoeken gegaan, de aanschaf van een box Blue Note opnamen remastered door Rudy van Gelder, welke ook de oorspronkelijke opname en mastering voor de meeste LP's heeft gedaan, aangevuld met een aantal opnamen van andere recording engineers, was hiertoe de diecte aanleiding.
Denk dat hij groot gelijk heeft dat de matige kwaliteit van veel opnamen te wijten is aan de manier waarop met het medium wordt omgegaan, commercialisering doet ook niet veel goeds.
Overigens zelfs deze remasters laten zien dat de loudness war hier ook een hoog volume en weinig dynamiek heeft gebracht, ook grote namen uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst.
Opvallend is dat muzikanten die de techniekvooral zelf in de hand houden, zowel tijdens optredens als bij opnamen CD's weten uit te brengen van een beduidend hogere kwaliteit.
Bijzonder mag ook genoemd worden dat een aantal muzikanten van naam nog steeds vasthoudt aan de LP, Lou Reed en Tom Waits bijvoorbeeld, en in staat blijkt opnamen te produceren - op beide media - die met kop en schouders boven het gemiddelde uitsteken.

Wilson Benesch full Circle

Dankzij deze problemen rondom het medium CD staat de platenspeler alweer enkele jaren volop in de belangstelling, met een enorm assortiment nieuwe spelers tot gevolg.
Kan me niet echt vinden in veel van dit soort nieuwigheden, blinkend goud, chroom en perspex moeten de aandacht afleiden van de vrij simpele constructies, welke vooral bedoeld lijken om de toeschouwer te imponeren.
Gelukkig zijn er ook nog een aantal fabrikanten welke zich wel bezighouden met zaken die de weergave ten goede komen, mijn favoriet in deze zijn Wilson Benesch en AVID, fabrikanten van zeer bijzondere draaitafels.

 

AVID Acutus

 

De prijzen welke voor een nieuwe draaitafel worden gevraagd lijken bijzonder hoog, echter ook de goede draaitafels uit het verleden kostten ook behoorlijk wat geld, laat hierop maar eens een berekening met inflatiecijfers op los.

 

 

Loopwerken als de Thorens TD 124, 125, 126, 147, 160 MK 2 , 160 super, diverse modellen van Ariston, Lenco, Garrard en Dual, kunnen het zeker opnemen tegen de meeste nieuwe spelers.
Op het gebied van loopwerken is er zeker geen sprake van een grote technologische vooruitgang, zij het dat AVID, die met z'n Acutus zeker een hoogstandje aflevert, en Wilson Benesch, met de Circle gebouwd van moderne materialen, de uitzonderingen - die de regel bevestigen - zouden kunnen zijn.
Een goed loopwerk moet toch wel iets meer zijn dan een aantal lagen perspex in fraaie vormen gezaagd, hoogglans gepolijst en te samen gebouwd met allerlei glimmende verbindingstukken.

 

een Thorens TD 125 á la Rolf Kelch

 

Luisterend naar de nieuwe massa ? loopwerken, valt het in de eerste plaats op dat ze inderdaad heel precies kunnen zijn, op het analitische af, terwijl een speler met een sub-chassis een heel stuk levendiger klinkt, muzikaler wat mij betreft, zonder overigens iets aan detail te verliezen, de presentatie is een andere, de samenhang tussen de verschillende klanken/instrumenten komt beter uit.
Een fraaie tussenvorm is de Circle speler van Wilson Benesch, hier hangt het sub-chassis in een drietal koolstof fiber staven, welken ervoor zorgen dat er absoluut geen zijwaartse beweging is te maken, hetwelk de stabiliteit bijzonder ten goede komt.
De weergave vertoont zowel de levendigheid van een speler met een sub-chassis, als de precisie van een massa loopwerk.
Onder de moderne spelers is deze op dit moment mijn absolute favoriet.

 

 

Het kopen van een voordeliger oud loopwerk heeft naast het voordeel dat je meer kunt investeren in arm en element - bij een gelijk budget - wel als mogelijk nadeel dat er vaak een en ander moet worden opgeknapt of verbeterd.
Vaak zijn de plinten wat al te licht uitgevoerd, zou de motorsturing mogelijk verbeterd kunnen worden, moet de machine worden schoongemaakt en is rijp voor doorsmeren en olieverversen.
The Analog Dept is een site waarop een groot aantal projecten wordt beschreven, ook is er informatie te vinden over het afregelen van een draaitafel.

Wel nieuw maar niet teveel geld uitgeven ?
Er zijn een aantal bouwpakketten op de markt, onder andere de BIX, ook Scheu levert zowel complete bouwpakketten als losse onderdelen.

 

 

Mono.

Voor het afspelen van monoplaten zou je in principe een ander element moeten gebruiken, monoplaten zijn op een andere manier gesneden en moeten dus ook op een andere manier worden afgetast.
Inmiddels hebben een aantal fabrikanten van elementen dit ook weer ontdekt en komen er steeds meer fraaie, maar haast onbetaalbare mono elementen op de markt.
Gelukkig is er een betaalbaar en zeer aan te bevelen alternatief, de DL 102 van Denon wordt nog steeds gemaakt en is voor een bedrag van ongeveer € 250,00 verkrijgbaar.

Zeker als de platenverzameling een groot aantal mono platen bevat is het beslist de moeite hiervoor een eigen platenspeler op te tuigen,
Zelf heb ik gekozen voor een Lenco L 75, die met dit element werkelijk voortreffelijk presteert.

 

Arm en element

 

Een vreselijk mooi loopwerk, hierbij bedoel ik niet echt de esthetische kant van de zaak, opgetuigd met een arm/element combinatie van een mindere kwaliteit zal zeker geen topprestaties kunnen leveren, omgekeerd bestaat de mogelijkheid dat je aanzienlijk verder komt.

Armen en elementen zijn, sinds het medium vinyl naar de achtergrond is geschoven door de CD, enorm verbeterd, ontwikkelingen op dit gebied hebben niet stil gestaan.
Jammer is echter dat het vrij lastig is allerlei combinaties met elkander te vergelijken, je zult dus op informatie van anderen en je gevoel moeten afgaan.
Gelukkig biedt Google eindeloos veel zoekmogelijkheden.

Gezien mijn duidelijke voorkeur heb voor een levendige weergave, is het misschien ook wel begrijpelijk dat gekozen is voor een éénpunts gelagerde arm, rank en beweeglijk als dezen zijn.

 

 

Ook al wekt een dergelijke arm de indruk een soort dronken matroos te zijn, eenmaal afgeregeld met de naald in de groef, is er sprake van een enorme stabiliteit en bovenal een geweldige weergave.
Ook niet onbelangrijk blijken een aantal van deze armen bijzonder betaalbaar, Mørch, Wilson Benesch en Hadcock zijn hiervan het bewijs.

Eigenlijk bestaan er maar een tweetal soorten armen, de lineaire armen even daargelaten, in de eerste plaats de Unipivots - eenpuntsgelagerde armen - en de armen met een tweetal lagers.
De éénpuntsgelagerde armen hebben een aantal grote voordelen, eerstens gaan de lagers bijzonder lang mee, daarnaast lijkt de arm minder gevoelig voor invloeden van zowel element als draaitafel.
Het geproduceerde geluid kan worden omschreven als bijzonder gemakkelijk, luchtig en met een zeer goede weergave van micro-detaillering, bijzonder muzikaal dus.
De betere armen met twee lagers, SME IV en V bijvoorbeeld, produceren een dynamisch, zonder meer goed te noemen geluid, maar lijken toch wat meer last te hebbem van resonanties, waardoor de weergave van detaillering enigszins achter blijft.
Door de grotere dwars-stabiliteit is de arm gemakkelijker te sturen, je kunt met bijzonder gemak de naald op elke gewenste plek neer laten komen en op deze wijze fragmenten met grote nauwkeurigheid afspelen.
De bekende SME 3009/3012 met hun meslagers lijken een groot aantal voordelen van beide systemen te combineren. 

Afregelen van arm is bijzonder belangrijk, een goedkope, slechte arm, goed afgeregeld zal een goede arm die slecht is afgesteld ver achter zich laten. 

Op de pagina Toonarm en Element wordt uitgebreid ingegaan op het afregelen van een platenspeler.

Hier een - Engelse - handleiding voor afregelen van arm/element.

NB afregelen dient met grote zorgvuldigheid te geschieden daar de kwaliteit van de weergave hiervan afhankelijk is.

Keuze van arm en element zal vaak afhankelijk zijn van het beschikbare budget, bedenk echter wel dat je voor een dubbeltje echt niet op de eerste rang komt te zitten.
Wel is het zo dat een goede 2ehands arm, denk hierbij eens aan de SME series III, vaak veel voordeliger te krijgen is dan een nieuwe " instapper " waarop toch wel vaak veel aan te merken is.
Kijk maar eens naar de enorme hoeveelheid beschikbare modificaties voor de goedkopere Rega armen.
Ook de standaard armen van Thorens en Dual zijn veel beter dan velen je willen laten geloven, laat je vooral niet gek maken met al die glimmende speeltjes voor de audiofiel.

Elementen zijn globaal in twee groepen in te delen, MM of MD - moving magnet/magneto dynamisch - en MC - moving coil - in het eerste systeem wordt een magneet door de naald in beweging gebracht, terwijl de MC slechts een veel lichter spoeltje hoeft te torsen.
Door dit verschil in massa is het laatste systeem sneller - minder massa traagheid - en daardoor beter in het weergeven van detaillering en dynamiek, echter een goed MC element is beduidend duurder dan een goed MM exemplaar, terwijl ook niet uit het oog moet worden verloren dat er een extra versterkertrap nodig is (dit kan ook een MC step-up trafo zijn), waar behoorlijk hoge eisen aan gesteld moeten worden.

Zo kan dus een goed MM element wel eens veel beter presteren dan een goedkoop MC element met een phonotrapje van bedenkelijke kwaliteit.

 

Go outside. Your bare feet in the grass feel wonderful after months of shoes and hard floors, and no ceiling. The sky is clear and the sunlight is intense, but without the glare of incandescent lamps. You feel more alive right now than you have in several months. You embrace freedom.

This is the essence of the sound of the Zyx (pronounced "ziks") Airy 3x-SB moving coil phonograph cartridge. If your system is ready, here is what you can expect after about 100 hours of break-in.

The natural detail and extension is almost startling after years of living with Benzes and Koetsus and Clearaudios and Shelters and van Den Huls and whatevers. This is one major area that drives vinyl lovers to change cartridges to find that ideal balance between enjoying fine detail and life-like resolution, but without any artificial harshness and glare.

 

Niet echt goedkoop maar beslist de moeite waard zijn de ZYX elementen, waarvan hierboven een voorbeeld, vanaf de RS 30 zijn deze elementen uitgerust met een Micro Ridge naald, bijzonder fijn geslepen, in staat tot het opdiepen van de meest kleine signaaltjes uit de vinylgroef, terwijl de plaatruis eigenlijk verwaarloosbaar gering wordt meegenomen.
Een zeer dynamische, detailrijke weergave, zonder storend geruis is dus de belangrijkste kwaliteit van deze elementen.

Om hiervan te kunnen genieten moet inderdaad het systeem hier klaar voor zijn, blijft dit achter zullen al deze mooie eigenschappen niet hoorbaar gemaakt kunnen worden, luidsprekers, versterker en phonotrap moeten instaat zijn een bijzonder hoge resolutie weer te geven....................

Is dit niet het geval is het dus nutteloos enorm te investeren in de bron, de platenspeler dus, houd er rekening mee dat ook heel erg veel " High-End " apparatuur beslist niet in staat is een dergelijk hoge resolutie weer te geven.
Met name phonotrapjes laten heel erg veel liggen op dit vlak, terwijl ook problemen kunnen ontstaan door een gebrek aan gain, versterking dus, waardoor een weergave heel erg prettig kan klinken maar bijzonder futloos is en ook dan niet in staat is een dergelijk element tot z'n recht te laten komen.

Gelukkig leven we nog in een tijd waarin heel erg veel platenspelers, die na een ingrijpende opknapbeurt de sterren van de hemel kunnen spelen, redelijk voordelig te verkrijgen zijn.
Om er maar eens een paar te noemen, Thorens 160 MK II, Dual 701, Lenco L 75, maar ook de kleinere familieleden van deze spelers en een aantal Japanners als CEC, Pioneer, JVC, Micro, Sansui etc. allemaal spelers van een kwaliteit die tegenwoordig nauwelijks - betaalbaar - meer te vinden is.

 

 

 

 

 

 

 

 

16 februari 2010

Vragen/opmerkingen ? stuur een mailtje naar : elpee-at-xs4all.nl

 

 

terug naar boven